Τετάρτη, 4 Φεβρουαρίου 2009

Δημήτρη Ἀθηνάκη, Ιστορίες Ψυχοθεραπείας


Ψυχαναλυτές με προβλήματα ψυχικά, ψυχαναλυτές-σχιζοφρενείς, ψυχαναλυτές-δολοφόνοι, ψυχαναλυτές-ψυχαναλυτές. Κι από την άλλη, ψυχαναλυόμενοι σε ανάγκη, ψυχαναλυόμενοι από συνήθεια, ψυχαναλυόμενοι από περιέργεια, ψυχαναλυόμενοι από βαριεστιμάρα. Όλοι αυτοί παρελαύνουν περιπαθώς απ' τα διηγήματα που έχουν συγκεντρωθεί σ' αυτό το βιβλίο και προσπαθούν να βγουν στην επιφάνεια και να μιλήσουν στον αναγνώστη όχι μόνο γι' αυτά που έχουν "πάθει", αλλά για όλα εκείνα που νομίζουν ότι έχουν πάθει. Και οι ψυχαναλυτές βρίσκονται στο δρόμο των ψυχαναλυόμενων όχι μόνο για να τους βοηθήσουν, αλλά -παράλληλα- για να βοηθηθούν. Παντί τρόπω.
Οι ιστορίες Ψυχοθεραπείας αναψηλαφούν και ανασύρουν στην επιφάνεια τόσο το πρόσωπο του ψυχαναλυτή όσο και του ψυχαναλυόμενου, όπως αυτά διαγράφονται σε διάφορες εκφάνσεις τους. Το πρόσωπο του ψυχαναλυτή δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την εικόνα που ο καθένας μας έχει σχηματίσει στο μυαλό του. Και εδώ κρύβεται το μυστικό των Ιστοριών Ψυχοθεραπείας.
Ὁ Δημήτρης Ἀθηνάκης ἐπέλεξε καί μετέφρασε ὀκτώ ἱστορίες. Θεωρῶ, κατ' ἀρχήν, ὅτι ἡ μεταφραστική του δουλειά εἶναι πολύ καλή, ἐπειδή δέν μοῦ ἄφησε κενά, ἔτσι ὥστε δέν μ' ἐνδιέφερε, τελικά, νά γνωρίζω ἤ ν' ἀνατρέξω στά πρωτότυπα κείμενα.
Κατά δεύτερον, θεωρῶ ὅτι εἶναι πολύ καλός, γιατί χρησιμοποίησε ὡραία καί στέρεη ἑλληνική γλώσσα. Σωστή ἑλληνική, χωρίς ἰδιοτυπίες καί ἀγγλισμούς, πού, δυστυχῶς, συναντιοῦνται συχνά στίς μέρες μας, σέ ἀρκετές μεταφραστικές ἀπόπειρες.
Ἡ γλώσσα του εἶναι ἁπλή καί εὔληπτη, ἀλλά ἀπαιτήσεων, χωρίς, ὅμως, νά γίνεται λόγια ἤ ἐξεζητημένη, προκειμένου νά δείξει τήν γλωσσική δεινότητα ἤ, τό ἀναμφίβολο εὖρος τῶν ἱκανοτήτων καί τῶν γνώσεων τοῦ μεταφραστῆ.
Ὁ Δημήτρης Ἀθηνάκης δέν ἀφέθηκε στήν εὐκολία τῆς ἐπανάληψης λέξεων, δέν παρασύρθηκε ἀπό τή ροή τοῦ «νά τελειώνω».
Ἡ δουλειά του φανερώνει ὅτι βασανίστηκε καί, νομίζω, ὅτι ὁ κόπος του θ' ἀνταμειφθεῖ ἀπό τήν ὑποδοχή, πού θά ἔχει τό βιβλίο.
Διότι καί τά ἴδια τά κείμενα, σίγουρα, δέν ἦταν εὔκολα. Κι ἀκόμα κι ἄν ἡ ἐπιλογή τους ἔγινε ἀπό ἐκεῖνον, τό νά μπορέσει, ἐν τέλει, νά διαλέξει μιά ποικιλία θεμάτων, πού καί τό μέγεθός τους νά εἶναι μικρό καί σύντομο (ὀκτώ ἱστορίες, 187 οἱ καθαρές σελίδες) κι ὅταν εἶχε, μάλιστα, νά διαχειριστεῖ, τό «ἀπό μέσα» τους, σίγουρα, δέν ἦταν καί δέν θά μποροῦσε νά εἶναι μιά ἁπλή, εὔκολη καί γρήγορη δουλειά.
Ἡ ἐπιτυχία του, ἐξ ἄλλου, σ' αὐτό τό θέμα ἔγκειται στό ὅτι κατάφερε νά ἀκολουθήσει τόν ρυθμό τοῦ κάθε συγγραφέα καί νά μᾶς τόν μεταφέρει. Κατάφερε, ἐπίσης, νά μᾶς χρωματίσει τή σημερινή Ἀμερική καί τά ἀδιέξοδά της. Χωρίς νά ὀλισθαίνει σέ προσωπικές ἐξάρσεις. Πού θά μποροῦσε, ἐφ' ὅσον ὁ μεταφραστής εἶναι ἐκ τῶν πραγμάτων καί συνδημιουργός.
Καταλαβαίνει, πάντως, διαβάζοντας κάποιος τίς «Ἱστορίες Ψυχοθεραπείας» ὅτι πρόκειται ὡραία σύγχρονη ἀμερικάνικη γραφή (κι αὐτό, ἐπίσης, ὀφείλεται στό ταλέντο τοῦ μεταφραστῆ) σέ ὡραία σύγχρονη καί φρέσκια ἑλληνική.
Γι΄ αὐτό καί συστήνω τό βιβλίο σ' ἐκείνους πού ἐνδιαφέρονται γιά θεματογραφίες τοῦ εἴδους.
Συγγραφεῖς τοῦ βιβλίου: Peter Collier, Martha McPhee, Francine Prose, Jonathan Baumbach, Charles Baxter, James Gorman, Barbara Lawrence, Steven Barthelme
[Ἱστορίες Ψυχοθεραπείας, ἐπιλογή-μετάφραση Δ. Ἀθηνάκης, ἐκδ. Μελάνι]
[Τό πρῶτο μέρος τοῦ κειμένου εἶναι μεταφορά ἀπό τό ὀπισθόφυλλο τοῦ βιβλίου καί ἀπό τόν πρόλογο τοῦ μεταφραστῆ]

3 σχόλια:

Γιώργος Χ είπε...

Καλημέρα Νατάσα
Χαιρετίζω την αλλαγή του υπότιτλου στου blog σου. Όπως, πιθανώς να διαπίστωσες, το να δίνεις πολλά δεν σημαίνει πως θα έχεις οπωσδήποτε κάποια ανταπόκριση από τον παραλήπτη. Επίσης το θέμα της τελευταίας ανάρτησής σου δείχνει πως ψάχνεις συστηματικότερα για απαντήσεις προς τη σωστή κατεύθυνση. Ένα βιβλίο με παρόμοιο θέμα έπεσε στα χέρια μου αυτό τον καιρό -Η μαύρη βίβλος της ψυχανάλυσης. εκδ. Ελλ.Γράμματα- που δείχνει καθαρά πως οι ψυχικές ασθένειες ή οι ψυχολογικές διαταραχές αν δεν δημιουργούνται, πάντως τροφοδοτούνται από την έλλειψη σταθερών ιδεολογικών, κοινωνικών και τελικά ηθικών πεποιθήσεων κάθε ατόμου.
Συγγνώμη για το λογίδριο, αλλά είχα καιρό να σου μιλήσω και μου έλλειψε η επαφή.

Νατάσα Ζαχαροπούλου είπε...

Καλησπέρα Γιῶργο. Πράγματι, ἔχουμε καιρό νά τά ποῦμε. Ἐλπίζω νά 'σαι καλά καί νά γράφεις.

Ὁ ὑπότιτλος αὐτός ἦταν ἤδη ὑπότιτλος στό μπλόγκ μου τῆς lifo καί εἶπα νά τόν χρησιμοποιήσω κι ἐδῶ γιά νά ὑπάρχει κάποιου εἴδους συμφωνία.

Δέν ξέρω τί ἐννοεῖς λέγοντας "σωστή κατεύθυνση", ἀλλά τό συγκεκριμένο βιβλίο τό διάβασα ἐπειδή τή μετάφραση τῶν κειμένων ἔκανε ὁ Δημ. Ἀθηνάκης.
Ἐκτιμῶ τίς ἀπόψεις του, τό ἦθος του καί τήν πένα του.

Σχετικά μέ τήν "πιθανή μου διαπίστωση" περί ἀνταλλαγῆς, νά σοῦ πῶ τήν ἀλήθεια, ἔχω πάψει νά διαπιστώνω. Δίνω ὅ,τι ἔχω νά δώσω (πολλά ἤ λίγα ἀνάλογα μέ τήν περίσταση) καί δέν περιμένω. Ὄχι λόγω κάποιας μου ἀπογοήτευσης ἀπό ἀνανταπόδοτες (ἄν μπορῶ νά χρησιμοποιήσω τή λέξη) συμπεριφορές, ἀλλά γιατί αὐτό πού ἔχω πράγματι διαπιστώσει εἶναι ὅτι δέν ἔχει νόημα νά περιμένει κανείς κι ἀπό κανέναν τίποτα. Διότι περιμένοντας, ἀναπόφευκτα, μετρᾶς. Κρίνεις καί συγκρίνεις. Καί συνήθως τό δικό σου εἶναι πολύ καί τοῦ ἄλλου λίγο. Καί μπορεῖ νά σέ πιάνει καί παράπονο καμιά φορά. Καί τό παράπονο δέν χορταίνει κι οἱ συγκρίσεις μᾶς χωρίζουν, μᾶς ἀπομακρύνουν.
Σημασία γιά μένα ἔχει νά δίνει κανείς ὅ,τι μπορεῖ, γιά ὅσο μπορεῖ, καί νά μή περιμένει τίποτα. Νά μή θεωρεῖ δεδομένο τίποτα. Κι ἄς κάνει κι ὁ κάθε ἄλλος ὅ,τι μπορεῖ, κατά τίς δυνάμεις, τίς ἀντιλήψεις, τά συμπεράσματά του ἤ τά συναισθήματά του.

Νά 'σαι καλά, πάντως. Κι ἐγώ χάρηκα πού τά εἴπαμε.

(Εἶδες; Ἔβγαλα κι ἐγώ τό λογίδριό μου. χαχαχα)

Ανώνυμος είπε...

σύντομη και περιεκτική παρουσίαση ενός βιβλίου που φαίνεται αρκετά ενδιαφέρον